*  piasek76 - o autorze >  Galeria główna: piasek76 > Ławra Poczajowska.
Galeria znajduje się w kategoriach:  Kościoły
Ławra Poczajowska.
Ławra Poczajowska Zaśnięcia Bogurodzicy, Ławra Uspienska w Poczajowie (ukr. Почаївська Свято-Успенська Лавра – monaster posiadający status ławry od 1833, największy ośrodek prawosławia na Wołyniu i drugi na całej Ukrainie po Ławrze Pieczerskiej w Kijowie.Nie została ustalona dokładna data pojawienia się na Górze Poczajowskiej pierwszych prawosławnych mnichów-anachoretów, ani rok powstania pierwszej zorganizowanej wspólnoty monastycznej, jednak zakonnicy żyli na tym terenie – w samodzielnie zbudowanych szałasach lub jaskiniach – już w XII wieku, przed budową klasztoru[1]. W czasie najazdów tatarskich na Ruś Kijowską na terenie Poczajowa i okolic schroniła się grupa zakonników z Ławry Kijowsko-Pieczerskiej. Według legendy w czasie najazdu tatarskiego z 1240 ponad górą ukazała się Matka Boża, co skłoniło Tatarów do odstąpienia od niej. Na skale góry po objawieniu miał pozostać ślad stopy o uzdrawiającej mocy, co ostatecznie skłoniło mnichów do stałego osiedlenia się w tym miejscu[2].

W II połowie XVI wieku wielkim dobroczyńcą wspólnoty monastycznej Poczajowa była żona sędziego Hojskiego Anna (z domu Kozińska), która wielokrotnie wspierała mnichów materialnie, zaś w 1597 przyczyniła się do powstania stałego monasteru oraz podarowała dla niego ikonę Matki Bożej. Rozkwit monasteru, jaki nastąpił w I połowie XVII wieku, był w dużej mierze zasługą późniejszego świętego prawosławnego ihumena Jowa (Żelazo), który pełnił funkcję przełożonego monasteru w latach 1604-1651[3].

W latch 1713-1832 monaster należał do Kościoła greckokatolickiego; zamieszkiwali go bazylianie, którzy żyli na Górze Poczajowskiej do 10 września 1831. W tym czasie zbudowano większość istniejących współcześnie zabudowań klasztornych, w tym główną cerkiew Zaśnięcia Bogurodzicy, posiadającą wówczas organy. Od roku 1730 działała słynna w całej Rzeczypospolitej drukarnia poczajowska; jej wydania liturgiczne i teologiczne były rozpowszechnione w kościele greckokatolickim na terenie całej Rzeczypospolitej (i konkurowały z podobnymi wydaniami drukarni bazyliańskiej monasteru w Supraślu; zdarzały się również przypadki użycia tych ksiąg w cerkwiach prawosławnych wiele lat po kasacie Unii.

W roku 1832 monaster przejęli prawosławni; rok później został on zaliczony do monasterów I klasy (zamieszkanych przez ponad 33 mnichów[4]) i podniesiony do rangi ławry. Monaster w Poczajowie został czwartym w hierarchii monasterów męskich Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, za Ławrą Kijowsko-Pieczerską, Troicko-Siergijewską oraz Aleksandro-Newską[5]. Powrót do Kościoła prawosławnego przyczynił się do ponownego ożywienia ruchu pielgrzymkowego (ponownie wystawiono relikwie św. Jowa Poczajowskiego) przybywającego do ławry, jej budynki zostały ponadto wyremontowane. Wśród pielgrzymów przybywających do monasteru byli carowie rosyjscy Mikołaj I, Aleksander II, Aleksander III i Mikołaj II[5]. Ławra Poczajowska była najważniejszym ośrodkiem teologicznym i kulturalnym prawosławia w zachodnich guberniach imperium carskiego[6].

W XIX wieku budynki Ławry Poczajowskiej były wielokrotnie remontowane i rozbudowywane. Kopuły cerkwi znajdujących się w obrębie kompleksu zostały przykryte blachą, odnowione zostały freski w ich wnętrzu. W tworzeniu nowych malowideł i konserwacji starych uczestniczyli sami mnisi oraz sprowadzeni na ten cel artyści z Petersburga. W latach 60. i 70. mnisi wznieśli nowy gmach zakładu wyrobu świec, w jakim pracowali oraz dom pielgrzyma[7]. W 1869 pożarowi uległ główny sobór kompleksu – cerkiew Zaśnięcia Bogurodzicy, odnowiona w latach następnych. Jeszcze na początku XX wieku, z polecenia archimandryty Antoniego, wzniesiona została nowa cerkiew św. Trójcy oraz nowy mur dookoła cerkwi, z reprezentacyjnymi Złotymi Wrotami[8].

Źródłem utrzymania mnichów ławry była – obok ofiar wiernych – praca na posiadanej przez klasztor ziemi: w pasiece, ogrodzie i sadzie. Poza tym zakonnicy społecznie prowadzili szpital i szkołę. Przed 1914 część całego dochodu była przekazywana na utrzymanie eparchii wołyńskiej[7]. W 1915, na fali bieżeństwa, w ławrze pozostało 30 mnichów, którzy wywieźli z niego relikwie św. Jowa Poczajowskiego, najcenniejsze ikony oraz wyposażenie drukarni klasztornej (ostatecznie znalazła się ona w Moskwie). W tym samym roku do monasteru wkroczyła armia austriacka, która zajęła budynki na swoją kwaterę, pozostawiając na miejscu jedynie 80-letniego archimandrytę, zaś pozostałych mnichów zmuszając do wyprowadzki. Żołnierze zdewastowali zabudowania monasteru, równocześnie doprowadzając do niego wodę bieżącą oraz elektryczność[9]. Powroty mnichów z "bieżeństwa" rozpoczęły się już w 1918, kiedy monaster znajdował się w granicach Ukraińskiej Republiki Ludowej. Zakonnicy otrzymali zgodę władz na uprawianie należących do nich majątków, jednak 8 stycznia 1919 stracili ją, gdy wydany został dekret o nacjonalizacji ziemi[3].

W 1929 Mieczysław Orłowicz pisał w swoim Ilustrowanym przewodniku po Wołyniu o istnieniu przy ławrze fabryki świec, apteki, szpitala, sadu oraz pracowni ikonopisarskiej[10].
Liczba zdjęć: 5. Kliknij w fotkę aby powiększyć